Se conoce como verbo una clase de palabra cuyo significado indica la acción, el estado o proceso que realiza o sufre cualquier realidad mencionada en la oración.
1. Se utiliza -as, -is, -os para el presente, pasado y futuro respectivamente. No hace distinción del tiempo simple del continuo.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado | Me vidis la kato. Me esis vidanta la kato. |
Yo vi al kato. Yo estuve viendo al gato |
| Presente | Me vidas la kato. Me esas vidanta la kato |
Yo veo al gato. Yo estoy viendo al gato. |
| Futuro | Me vidos la kato. |
Yo veré al gato. Yo estaré viendo al gato |
2. Se utiliza -ar, -ir, -or para el presente, pasado y futuro respectivamente de los infinitivos. Aunque en teoría se puede utilizar solo infinitivo del presente o con una conjugación del tiempo simple para expresar los otros dos.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado | Me pensas trovir nova ideo. Me pensas, ke me trovis nova ideo. |
- Pienso que encontré una nueva idea. |
| Presente | Li volas manjar la pomo. | Ellos quieren comer la manzana. |
| Futuro | Drinkez aquo ante kuror. Drinkez aquo ante ke vu kuros. |
- Bebed agua antes de que corras. |
3. Se utiliza las desinencias -ez, -us para el imperativo y el condicional respectivamente.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Imperativo | Drinkez aquo! | ¡Bebed agua! |
| Condicional | Me drinkus aquo. | Yo bebería agua. |
4. Se utiliza -ant-, -int-, -ont- para los participios activos del presente, pasado y futuro respectivamente.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado | La laborinta homi. | Los hombres que trabajaron. |
| Presente | La employanti. | Los/las empleadores/as. |
| Futuro | La venonta yaro. | El año que viene/vendrá. |
5. Se utiliza -at-, -it-, -ot- para los participios pasivos del presente, pasado y futuro respectivamente.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado | La difuzita mesajo. | El mensaje que fue difundido. |
| Presente | La employato. | Los/las empleado/as. |
| Futuro | La vidota kato. | El gato que será visto. |
6. Los tiempos perfectos (expresan algo anterior a algo) de la voz activa son formados con las conjugaciones del verbo esar con el participio activo del pasado o con el sufijo -ab-. (conjugación del verbo ser/estar/haber en Español).
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado perfecto (pluscuamperfecto) |
On ne predikabis en la kirko dum multa yari. On ne esis predikinta en la kirko dum multa yari. |
Uno no fue predicando en la capilla durante muchos años |
| Presente perfecto |
La profito pos ke vu vendabas vua vendajo. La profito pos ke vu esas vendinta vua vendajo. |
La utilidad luego que tú has vendido tu mercancía. |
| Futuro perfecto |
Li finabos. Li esos fininta. |
Ellos/as habrán terminado |
| Condicional | Me esus kredinta ye Deo Me kredabus ye Deo. |
Yo habría creído en Dios. |
| Imperativo | Esez fininta! Finabez! |
habed terminado! |
7. Los tiempos perfectos de la voz pasiva son formados de manera análoga, pero no tienen su forma -ab-.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado (terminado) |
Me esis amita. | Yo fui alguien que fue amado |
| Presente | Me esas amita - | Yo soy alguien que fue amado - |
| Futuro | Me esos amita. | Yo seré alguien que fue amado. |
| Imperativo | Esez finita to pos du hori | Tened terminado eso luego de dos horas |
8. Se puede sufijar la conjugación del verbo esar a un verbo seguido de su participio presente para tener sus formas pasivas.
| # | Ido | Equivalente | Español |
|---|---|---|---|
| 1 | amesar | esar amata | ser amado |
| 2 | amesas | esas amata | es amado |
| 3 | amesir | esir amata | que fue amado |
| 4 | Lu esis amikozonagata | Lu amikozonagesis | Él fue friendzoneado. |
| 5 | amesor | esor amata | que será amado |
| 6 | amesos | esos amata | será amado |
| 7 | amesus | esus amata | sería amado |
| 8 | amesez | esez amata | sé amado |
9. Con el sufijo -ab- y el participio pasivo presente se pueden tener las siguientes fomas.
| # | Ido | Español |
|---|---|---|
| Pasado (no terminado) |
Me esabis amata. | Yo había de ser alguien amado |
| Futuro | Me esabos amata. | Yo habré de ser alguien que fue amado. |
| Condicional | Me esabus amata | Yo habría de ser alguien que fue amado. |
| Imperativo | Esabez finita to pos du hori | Habéis de tener terminado eso luego de dos horas |
No hay comentarios:
Publicar un comentario